Orteza na opadającą stopę to specjalistyczne zaopatrzenie ortopedyczne, które wspomaga chód u osób z osłabieniem mięśni odpowiedzialnych za unoszenie przodostopia. Jest to jedno z najczęściej stosowanych rozwiązań w leczeniu i rehabilitacji pacjentów cierpiących na tzw. opadającą stopę, czyli niedowład mięśni grzbietowych stopy, prowadzący do zaburzeń chodu, a w konsekwencji do wtórnych problemów ortopedycznych i neurologicznych.
Właściwy dobór i stosowanie ortezy mogą znacząco poprawić komfort życia, samodzielność oraz bezpieczeństwo osoby zmagającej się z tym schorzeniem. Artykuł przedstawia, komu zalecane jest stosowanie ortezy, jakie są jej funkcje oraz kiedy należy rozważyć jej zastosowanie.
Czym jest opadająca stopa?
Opadająca stopa (ang. drop foot) to objaw kliniczny polegający na braku możliwości aktywnego uniesienia przedniej części stopy podczas fazy unoszenia nogi w trakcie chodu. Osoby z tym zaburzeniem często zaczepiają palcami stopy o podłoże, co skutkuje charakterystycznym sposobem chodzenia – z nadmiernym unoszeniem kolan, zwanym chodem brodzącym lub kogucim.
Przyczyną opadającej stopy mogą być:
- uszkodzenia nerwu strzałkowego (np. po złamaniach, uciskach, operacjach),
- choroby neurologiczne (np. stwardnienie rozsiane, udar mózgu, SLA),
- urazy rdzenia kręgowego,
- miopatie i dystrofie mięśniowe,
- powikłania po urazach lub operacjach ortopedycznych.
Jak działa orteza na opadającą stopę?
Stabilizator na opadającą stopę to zewnętrzne urządzenie stabilizujące stopę i staw skokowy. Jej głównym zadaniem jest:
- utrzymywanie stopy w pozycji neutralnej (uniemożliwiającej jej opadanie),
- zapobieganie potknięciom i upadkom podczas chodu,
- ułatwienie prawidłowego przetaczania stopy po podłożu,
- zmniejszenie kompensacyjnych ruchów kolana i biodra.
W zależności od konstrukcji orteza może być wykonana z tworzywa sztucznego, włókna węglowego, materiałów kompozytowych lub połączenia kilku technologii. Dobór odpowiedniego modelu powinien być indywidualny, poprzedzony badaniem biomechanicznym oraz konsultacją ortopedyczną lub fizjoterapeutyczną.
Dla kogo przeznaczona jest orteza na opadającą stopę?
1. Osoby po uszkodzeniu nerwu strzałkowego
Najczęstszą przyczyną opadającej stopy jest uszkodzenie nerwu strzałkowego, odpowiedzialnego za unoszenie przodostopia. Taka sytuacja może wystąpić np. po:
- długotrwałym ucisku nerwu (np. podczas operacji, unieruchomienia gipsowego),
- urazach kolana lub podudzia,
- operacjach ortopedycznych (np. endoprotezoplastyce stawu kolanowego).
Dla tych pacjentów orteza stanowi nie tylko wsparcie funkcjonalne, ale również narzędzie zabezpieczające przed pogłębianiem się deformacji stopy i nieprawidłowości chodu.
2. Pacjenci neurologiczni
Orteza AFO jest często stosowana u osób cierpiących na choroby układu nerwowego, takie jak:
- udar mózgu – szczególnie w przypadku niedowładów połowiczych,
- stwardnienie rozsiane – w fazach osłabienia mięśniowego,
- rdzeniowy zanik mięśni (SMA) i inne dystrofie,
- choroba Parkinsona – w zaawansowanych stadiach,
- urazy rdzenia kręgowego – skutkujące porażeniami kończyn dolnych.
W tych przypadkach orteza pozwala utrzymać sprawność ruchową i wydłużyć okres samodzielnego poruszania się.
3. Osoby z chorobami mięśniowymi i zwyrodnieniowymi
U pacjentów cierpiących na choroby o charakterze przewlekłym i postępującym, takie jak:
- miopatie metaboliczne,
- dystrofie mięśniowe (np. Duchenne’a),
- neuropatie obwodowe (np. w cukrzycy),
orteza pełni funkcję wspomagającą, odciążającą osłabione mięśnie i stabilizującą chód.
4. Pacjenci po operacjach ortopedycznych
W okresie rekonwalescencji po zabiegach ortopedycznych (np. naprawa ścięgien, osteotomie, zespolenia kostne) dochodzi czasami do czasowego uszkodzenia lub osłabienia nerwów i mięśni. Orteza może być wówczas stosowana przejściowo, do czasu powrotu pełnej sprawności funkcjonalnej.
5. Osoby starsze z zaburzeniami chodu
U seniorów, u których występują:
- ogólne osłabienie mięśni kończyn dolnych,
- niestabilność chodu,
- tendencje do potykania się i upadków,
orteza może pełnić funkcję profilaktyczną, minimalizując ryzyko urazów wynikających z niekontrolowanego opadania stopy.
Rodzaje ortez na opadającą stopę
W zależności od potrzeb pacjenta stosuje się różne typy ortez AFO:
- sztywne ortezy AFO – zapewniają pełną stabilizację stawu skokowego, przeznaczone głównie dla osób z całkowitym niedowładem,
- dynamiczne ortezy AFO – umożliwiają częściowy zakres ruchu i bardziej naturalny chód,
- ortezy z włókna węglowego – lekkie, sprężyste, stosowane w rehabilitacji i u osób aktywnych,
- ortezy tekstylne z systemem elastycznych pasków – do łagodnych niedowładów lub jako rozwiązanie tymczasowe,
- ortezy z systemami elektroaktywacji (np. FES – funkcjonalna elektrostymulacja) – stosowane głównie w nowoczesnej rehabilitacji neurologicznej.
Dobór odpowiedniego typu ortezy powinien być uzależniony od:
- stopnia niedowładu,
- siły mięśniowej,
- ogólnej sprawności pacjenta,
- planu leczenia i rehabilitacji.
Kiedy należy rozważyć zastosowanie ortezy?
Orteza powinna być zastosowana, gdy:
- pacjent nie jest w stanie samodzielnie unosić stopy w trakcie chodu,
- pojawiają się objawy chodu brodzącego lub asymetrii w chodzie,
- występuje ryzyko upadków,
- standardowa rehabilitacja nie przynosi wystarczającej poprawy,
- lekarz lub fizjoterapeuta zaleci jej stosowanie jako element leczenia lub profilaktyki.
Wskazaniem może być zarówno stan przewlekły, jak i czasowy niedowład – np. po urazie, operacji lub w fazie regeneracji nerwu.
Podsumowanie
Orteza na opadającą stopę to skuteczne i bezpieczne rozwiązanie dla osób zmagających się z osłabieniem funkcji unoszenia stopy w czasie chodu. Stosuje się ją zarówno u pacjentów neurologicznych, jak i ortopedycznych, a także u osób starszych z zaburzeniami chodu. Jej zadaniem jest nie tylko poprawa komfortu i bezpieczeństwa poruszania się, ale również wsparcie procesu rehabilitacji i prewencja wtórnych powikłań. Dobór odpowiedniego typu ortezy oraz jej indywidualne dopasowanie to kluczowe elementy skutecznego leczenia opadającej stopy.
Przeczytaj także ➡ https://cyberstacja.eu/jak-sprawdzic-czy-orteza-prawidlowo-wspiera-opadajaca-stope/
