Cienka lub zanikowa kość szczęki albo żuchwy nie zawsze wyklucza możliwość wszczepienia implantu zębowego. Współczesna implantologia dysponuje metodami pozwalającymi odbudować brakującą tkankę kostną, zmienić pozycję implantu lub – w odpowiednio dobranych przypadkach – wykorzystać implant o innych wymiarach niż standardowe. O tym, czy leczenie implantologiczne jest możliwe, decyduje jednak nie tylko szerokość kości, lecz także jej wysokość, jakość, lokalizacja ubytku oraz położenie ważnych struktur anatomicznych.

Ocena warunków kostnych wymaga dokładnej diagnostyki. Samo stwierdzenie, że kość jest „bardzo cienka”, nie pozwala przesądzić, czy implant można wszczepić od razu, czy wcześniej konieczna będzie augmentacja, czyli odbudowa kości.

Sprawdź ➡ implanty zębów warszawa mokotów!

Dlaczego kość może być zbyt cienka do wszczepienia implantu?

Implant stomatologiczny jest wszczepiany bezpośrednio w kość wyrostka zębodołowego. Aby mógł uzyskać odpowiednią stabilizację i zostać otoczony tkanką kostną, musi mieć zapewnioną wystarczającą ilość kości wokół swojej powierzchni.

Po usunięciu zęba kość, która wcześniej otaczała jego korzeń, stopniowo traci swoją objętość. Jest to naturalny proces przebudowy tkanek. Najbardziej intensywne zmiany pojawiają się zazwyczaj w pierwszych miesiącach po ekstrakcji, ale zanik może postępować również w kolejnych latach.

Do zmniejszenia objętości kości mogą przyczyniać się także przewlekłe stany zapalne przyzębia, urazy, długoletnie użytkowanie protez ruchomych, niektóre zabiegi chirurgiczne oraz indywidualne cechy anatomiczne pacjenta.

Im dłużej w danym miejscu brakuje zęba, tym większe może być ryzyko, że szerokość lub wysokość kości nie będzie wystarczająca do prostego wszczepienia standardowego implantu. Nie jest to jednak reguła – u części pacjentów dobre warunki kostne utrzymują się przez wiele lat.

Jak cienka kość wpływa na możliwość zastosowania implantu?

Nie istnieje jedna uniwersalna wartość szerokości kości, poniżej której implantacja jest zawsze niemożliwa. Wymagana ilość tkanki zależy m.in. od średnicy i długości planowanego implantu, jego położenia, rodzaju odbudowy protetycznej oraz indywidualnych warunków anatomicznych.

Ważne jest nie tylko to, czy implant fizycznie zmieści się w kości. Lekarz dąży również do zachowania odpowiedniej ilości tkanki kostnej od strony policzkowej i językowej lub podniebiennej. Zbyt cienka warstwa kości może zwiększać ryzyko jej zaniku, odsłaniania powierzchni implantu lub problemów z tkankami miękkimi.

Implant powinien znajdować się w takiej pozycji, która będzie korzystna zarówno biologicznie, jak i protetycznie. Samo umieszczenie implantu w dostępnej kości, bez uwzględnienia przyszłego położenia korony zęba, nie jest właściwym celem leczenia.

Jak lekarz sprawdza, czy kości jest wystarczająco dużo?

Podstawą planowania jest badanie kliniczne oraz diagnostyka obrazowa. Zdjęcie pantomograficzne może dostarczyć ogólnych informacji o stanie kości i uzębienia, jednak w bardziej złożonych przypadkach standardem planowania jest zwykle tomografia stożkowa CBCT.

Badanie CBCT pozwala ocenić trójwymiarową budowę wyrostka zębodołowego, w tym jego szerokość i wysokość. Dzięki temu lekarz może sprawdzić również położenie zatok szczękowych, kanału nerwu zębodołowego dolnego, otworu bródkowego i innych struktur, których nie można naruszyć podczas zabiegu.

Na podstawie tych danych dobiera się rozmiar implantu i jego pozycję oraz określa, czy konieczne będzie zwiększenie objętości kości.

Czy można odbudować bardzo cienką kość przed implantacją?

Tak. Odbudowa niedostatecznej ilości kości jest jednym z powszechnie stosowanych elementów współczesnego leczenia implantologicznego. Zabieg ten określa się najczęściej jako augmentację kości lub sterowaną regenerację kości.

Sterowana regeneracja kości

Sterowana regeneracja kości, określana skrótem GBR, polega na stworzeniu warunków umożliwiających organizmowi wytworzenie nowej tkanki kostnej w miejscu jej niedoboru. W tym celu stosuje się odpowiednio dobrane materiały kościozastępcze, kość własną pacjenta lub kombinację różnych materiałów.

Miejsce augmentacji może zostać zabezpieczone specjalną membraną, której zadaniem jest oddzielenie regenerującej się kości od szybciej narastających tkanek miękkich.

Celem augmentacji nie jest jedynie mechaniczne „pogrubienie” wyrostka, ale uzyskanie stabilnej, biologicznie funkcjonalnej tkanki umożliwiającej prawidłowe otoczenie implantu.

Przeszczep kości własnej

Przy większych niedoborach lekarz może rozważyć wykorzystanie kości pobranej od samego pacjenta. Materiał może pochodzić m.in. z okolicy żuchwy, zależnie od rozległości ubytku oraz wybranej metody leczenia.

Kość własna ma dobre właściwości biologiczne, jednak jej pobranie oznacza dodatkowe miejsce zabiegowe. Z tego powodu decyzja o jej zastosowaniu powinna wynikać z rzeczywistej potrzeby klinicznej.

Rozszczepienie lub poszerzenie wyrostka

W wybranych przypadkach bardzo wąskiego, ale odpowiednio ukształtowanego wyrostka możliwe jest jego chirurgiczne poszerzenie. Stosuje się w tym celu techniki rozszczepienia wyrostka lub jego kontrolowanej ekspansji.

Metody te nie są odpowiednie dla każdego pacjenta. Ich zastosowanie zależy m.in. od rodzaju kości, jej elastyczności, lokalizacji ubytku i doświadczenia operatora.

Czy implant można wszczepić jednocześnie z odbudową kości?

W części przypadków tak. Jeżeli istniejąca kość zapewnia wystarczającą stabilizację pierwotną implantu, lekarz może wszczepić go podczas tego samego zabiegu, w którym wykonywana jest augmentacja brakującej części wyrostka.

Przy większym zaniku kości leczenie często przebiega etapowo. Najpierw wykonywana jest odbudowa tkanki kostnej, następnie należy poczekać na jej wygojenie i przebudowę, a dopiero później wszczepia się implant.

Wybór między procedurą jedno- i dwuetapową zależy przede wszystkim od:

• rozległości i kształtu niedoboru kostnego,
• możliwości uzyskania stabilnego położenia implantu,
• jakości istniejącej kości,
• lokalizacji ubytku,
• stanu tkanek miękkich i obecności stanu zapalnego,
• planowanego rozwiązania protetycznego.

Skrócenie leczenia nie powinno być ważniejsze od uzyskania przewidywalnego efektu biologicznego.

Czy przy cienkiej kości można zastosować węższy implant?

W niektórych sytuacjach alternatywą dla rozległej augmentacji może być implant o mniejszej średnicy. Nowoczesne systemy implantologiczne obejmują implanty różniące się zarówno długością, jak i szerokością.

Nie oznacza to jednak, że bardzo wąski implant można zastosować u każdego pacjenta z zanikiem kości. Jego średnica musi być dobrana do lokalizacji w jamie ustnej i przewidywanych obciążeń podczas żucia.

W okolicy zębów bocznych, gdzie występują większe siły, wymagania mechaniczne mogą być inne niż w przypadku pojedynczego zęba przedniego. Znaczenie ma również materiał implantu, jego konstrukcja oraz rodzaj planowanej odbudowy protetycznej.

Dobór węższego implantu powinien wynikać z planu leczenia, a nie być wyłącznie sposobem na uniknięcie odbudowy kości.

Czy krótkie implanty pomagają przy zaniku kości?

Krótsze implanty mogą być rozwiązaniem przede wszystkim wtedy, gdy problemem jest niewystarczająca wysokość kości, a nie jej szerokość. Przykładowo w bocznym odcinku szczęki ograniczeniem może być nisko położone dno zatoki szczękowej, natomiast w żuchwie – przebieg kanału nerwu zębodołowego dolnego.

W odpowiednio dobranych przypadkach zastosowanie krótszego implantu może ograniczyć potrzebę wykonywania bardziej rozległego zabiegu regeneracyjnego. Nie rozwiązuje jednak problemu bardzo wąskiego wyrostka, jeżeli implant nadal nie może być prawidłowo otoczony kością.

Bardzo cienka kość w szczęce a podniesienie dna zatoki szczękowej

W bocznym odcinku szczęki częstym problemem jest nie tyle zbyt mała szerokość, ile niedostateczna wysokość kości pod zatoką szczękową. Po utracie zębów kość może stopniowo zanikać, a zatoka może zajmować większą część dostępnej przestrzeni.

W takich przypadkach stosuje się zabieg podniesienia dna zatoki szczękowej, określany jako sinus lift. Polega on na stworzeniu przestrzeni dla regeneracji kości pod błoną śluzową zatoki.

W zależności od ilości zachowanej kości, anatomii zatoki oraz planu implantologicznego można zastosować różne techniki zabiegowe. U części pacjentów implant jest wszczepiany jednocześnie z podniesieniem zatoki, a u innych dopiero po wygojeniu odbudowanej kości.

Czy zawsze trzeba odbudowywać kość?

Nie. Sposób postępowania powinien być dostosowany do konkretnego przypadku. Współczesna implantologia daje kilka możliwości, a najlepsze rozwiązanie nie zawsze oznacza wykonanie najbardziej rozbudowanego zabiegu.

W zależności od warunków anatomicznych lekarz może rozważyć między innymi:

• augmentację kości przed implantacją lub podczas niej,
• zastosowanie implantu o odpowiednio dobranej średnicy lub długości,
• zmianę pozycji implantu w granicach bezpiecznych dla przyszłej odbudowy protetycznej,
• wykorzystanie innej koncepcji protetycznej, jeżeli wszczepienie implantu w pierwotnie zakładanym miejscu byłoby niekorzystne.

Decyzja powinna wynikać z analizy całego planu leczenia, a nie wyłącznie z pomiaru szerokości kości w jednym miejscu.

Od czego zależy powodzenie implantu po odbudowie kości?

Ilość kości jest tylko jednym z czynników wpływających na powodzenie implantacji. Istotne znaczenie mają również ogólny stan zdrowia pacjenta, higiena jamy ustnej, kondycja przyzębia i tkanek miękkich, sposób obciążenia implantu oraz regularne kontrole po zakończeniu leczenia.

Szczególnej oceny wymagają osoby z nieleczonym zapaleniem przyzębia, źle kontrolowaną cukrzycą, znacznymi zaburzeniami odporności lub przyjmujące określone leki wpływające na metabolizm kości. Czynnikiem pogarszającym warunki gojenia może być także palenie tytoniu.

Prawidłowo zaplanowane leczenie implantologiczne powinno obejmować nie tylko sam zabieg wszczepienia implantu, ale także przygotowanie jamy ustnej, eliminację aktywnych stanów zapalnych i późniejszą profilaktykę.

Jak długo trwa leczenie przy bardzo cienkiej kości?

Czas leczenia zależy od rozległości zaniku i zastosowanej procedury. Jeżeli możliwa jest jednoczesna implantacja oraz niewielka augmentacja, poszczególne etapy mogą zostać połączone.

Przy większych niedoborach kostnych leczenie jest zwykle dłuższe. Odbudowana kość potrzebuje czasu na wytworzenie, przebudowę i dojrzewanie. Następnie po wszczepieniu implantu konieczny jest okres osteointegracji, czyli biologicznego połączenia jego powierzchni z kością.

Nie należy więc zakładać z góry konkretnego czasu leczenia. Może on różnić się pomiędzy pacjentami nawet przy pozornie podobnym ubytku kostnym.

Czy bardzo duży zanik kości może uniemożliwić wszczepienie implantu?

W niektórych przypadkach tak. Mimo dostępności technik regeneracyjnych istnieją sytuacje, w których klasyczna implantacja byłaby nadmiernie ryzykowna, wymagałaby nieproporcjonalnie rozległych zabiegów albo nie dawałaby przewidywalnych warunków do wykonania prawidłowej odbudowy protetycznej.

Znaczenie mają m.in. rozmiar i położenie ubytku, przebyte choroby i operacje, stan tkanek miękkich, przeciwwskazania ogólnomedyczne oraz oczekiwania pacjenta.

W szczególnie trudnych przypadkach możliwe są bardziej zaawansowane metody implantologiczne, jednak wymagają one szczegółowej kwalifikacji i nie stanowią standardowego rozwiązania dla każdego pacjenta.

Cienka kość nie musi oznaczać rezygnacji z implantów

Bardzo cienka kość nie jest automatycznie przeciwwskazaniem do zastosowania implantu zębowego. W wielu przypadkach jej objętość można zwiększyć za pomocą zabiegów regeneracyjnych albo dobrać inną technikę implantologiczną, pozwalającą wykorzystać istniejące warunki anatomiczne.

Najważniejsze znaczenie ma dokładna diagnostyka, szczególnie trójwymiarowa ocena kości, oraz zaplanowanie pozycji implantu z uwzględnieniem przyszłej odbudowy protetycznej. Dopiero na tej podstawie można określić, czy implant da się wszczepić od razu, czy konieczne będzie wcześniejsze przygotowanie podłoża kostnego.

Wpis ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji, badania ani kwalifikacji do leczenia przeprowadzonej przez lekarza dentystę.